Nhìn qua, Ninja CRISPi có vẻ giống một hộp đựng thức ăn bằng thủy tinh được đặt thêm một chiếc nắp khá lớn. Nó không có thân máy bao quanh buồng nấu, cũng không có chiếc giỏ kéo ra phía trước như phần lớn nồi chiên không dầu hiện nay.
Nhưng chính việc bỏ đi phần thân nồi quen thuộc lại là điểm đáng chú ý nhất của sản phẩm.
Ở CRISPi, SharkNinja đưa bộ phận tạo nhiệt và quạt tuần hoàn không khí lên một cụm riêng nằm phía trên hộp đựng thức ăn. Khi cụm này được đặt vào đúng vị trí, chiếc hộp thủy tinh bên dưới trở thành buồng nấu. Sau khi nấu xong, người dùng có thể nhấc bộ phận gia nhiệt ra, mang chính chiếc hộp đó lên bàn ăn hoặc đậy nắp và đưa vào tủ lạnh.
Một thay đổi tưởng như khá đơn giản về cách bố trí các bộ phận đã làm thay đổi gần như toàn bộ cách sử dụng nồi chiên không dầu.
Và nếu nhìn vào hồ sơ sáng chế của SharkNinja, có thể thấy cấu trúc này không xuất hiện một cách ngẫu nhiên.
Một chiếc nồi chiên được thiết kế lại từ cấu trúc bên trong
Trong một nồi chiên không dầu thông thường, bộ phận gia nhiệt, quạt và khoang nấu thường được tích hợp trong cùng một thân máy. Người dùng đưa thực phẩm vào giỏ, đẩy giỏ vào khoang nấu, còn luồng khí nóng được tạo và tuần hoàn bên trong thiết bị.
Ninja CRISPi giữ lại nguyên lý cơ bản của air fryer nhưng thay đổi cách các thành phần này được tổ chức.
Phần mà Ninja gọi là Crispi PowerPod chứa bộ phận tạo nhiệt và hệ thống tạo luồng khí. Thay vì cố định PowerPod vào một thân máy, SharkNinja thiết kế nó như một module có thể đặt lên phía trên hộp đựng thức ăn. Hộp có miệng mở phía trên; khi PowerPod được đặt đúng vị trí, không khí nóng được đưa xuống bên trong và hộp trở thành chính buồng nấu.
Phiên bản CRISPi hiện được Ninja bán kèm hai hộp thủy tinh dung tích 6 cup và 4 quart, cùng các khay tạo độ giòn và nắp bảo quản. Hệ thống sử dụng PowerPod công suất 1.500 W và cung cấp các chế độ Max Crisp, Bake, Air Fry và Recrisp.
Điều này tạo ra một chu trình khá khác so với nồi chiên thông thường. Thực phẩm có thể được chuẩn bị trong hộp, nấu trong chính hộp đó, đưa trực tiếp lên bàn ăn và sau đó tiếp tục được bảo quản trong cùng chiếc hộp.
SharkNinja khi giới thiệu CRISPi vào ngày 26/9/2024 cũng tập trung gần như toàn bộ thông điệp sản phẩm vào cách sử dụng này: chuẩn bị, nấu, phục vụ, bảo quản rồi làm giòn lại thực phẩm trong cùng một hệ thống.
Không khó hiểu vì sao cấu trúc này nhanh chóng thu hút người mua. Tháng 4/2026, Food & Wine ghi nhận hơn 4.000 khách hàng Amazon đã mua CRISPi trong 30 ngày trước đó và sản phẩm đã nhiều lần hết hàng trên cả Amazon lẫn website của Ninja. Đây không phải số liệu bán hàng chính thức do SharkNinja công bố, nhưng ít nhất cho thấy CRISPi không còn đơn thuần là một ý tưởng thiết kế thử nghiệm mà đã trở thành một sản phẩm thương mại có mức độ quan tâm đáng kể.
Điều đáng quan tâm hơn đối với chúng tôi lại nằm bên dưới sản phẩm đó.
SharkNinja đã nộp patent trước khi CRISPi xuất hiện trên thị trường
Trên trang patent marking chính thức của mình, SharkNinja hiện liệt kê hai bằng sáng chế Hoa Kỳ liên quan trực tiếp đến dòng Ninja CRISPi Portable Air Fryer – FN Series:
US 12,426,739 B2 và US 12,605,011 B2.
Ngoài hai bằng sáng chế này, SharkNinja còn liệt kê nhiều design patent khác cho sản phẩm.
Điểm thời gian ở đây khá thú vị.
Họ sáng chế của hai patent nói trên yêu cầu hưởng ngày ưu tiên sớm nhất từ 01/8/2023. Đơn Hoa Kỳ dẫn đến US 12,605,011 được nộp ngày 12/9/2024, trong khi SharkNinja chính thức công bố CRISPi vào ngày 26/9/2024.
Nói cách khác, khi người tiêu dùng lần đầu nhìn thấy sản phẩm hoàn chỉnh, quá trình xây dựng quyền đối với cấu trúc kỹ thuật bên trong đã bắt đầu từ trước đó hơn một năm.
Đây cũng là một chi tiết thường bị bỏ qua khi nhìn vào một sản phẩm đã thành công. Hồ sơ sáng chế không nhất thiết được tạo ra sau khi doanh nghiệp nhận thấy sản phẩm bán tốt. Trong những trường hợp được chuẩn bị bài bản, việc xác định phần nào của sản phẩm cần bảo hộ diễn ra ngay trong quá trình nghiên cứu và phát triển, trước khi thiết kế được công bố rộng rãi.
US 12,605,011: sáng chế không nằm ở việc “dùng hộp thủy tinh”
Nếu chỉ nhìn Ninja CRISPi từ bên ngoài, rất dễ mô tả nó là một chiếc “nồi chiên không dầu bằng thủy tinh”.
Cách mô tả đó lại không cho biết nhiều về sáng chế.
US 12,605,011 B2 có tên khá rộng là “Cooking devices and components thereof”, được cấp cho SharkNinja Operating LLC ngày 21/4/2026. Bằng sáng chế mô tả một hệ thống nấu gồm thiết bị tạo nhiệt có housing, bộ phận gia nhiệt và thiết bị tạo luồng khí, kết hợp với một vessel có miệng mở. Thiết bị nấu được đặt tháo rời lên vessel để tạo thành buồng nấu trong quá trình hoạt động.
Điểm cần chú ý ở đây là phạm vi bảo hộ không được xác định đơn giản bằng ý tưởng:
“đặt một nồi chiên lên hộp thủy tinh”.
Yêu cầu bảo hộ độc lập số 1 cụ thể hơn nhiều.
Nó xác định một hệ thống gồm housing có khoang mở từ phía dưới, bộ phận gia nhiệt, bộ phận tạo luồng khí và một số chân đỡ được bố trí cố định trên bề mặt ngoài của housing. Cụm này được đặt tháo rời lên một vessel có miệng mở để tạo thành cooking chamber; đồng thời ít nhất một trong các chân đỡ vẫn có thể nhìn thấy khi thiết bị được đặt trên vessel.
Chi tiết về những chiếc chân này thoạt nhìn có vẻ rất nhỏ, nhưng lại cho thấy khá rõ cách một sáng chế thực tế được hình thành.
Những chiếc chân nhỏ dưới PowerPod giải quyết một vấn đề thật
Sau khi vừa chiên ở nhiệt độ cao, bộ phận gia nhiệt trong PowerPod vẫn còn rất nóng. Nếu người dùng nhấc toàn bộ PowerPod khỏi hộp và đặt thẳng xuống mặt bàn, khoảng cách quá nhỏ giữa nguồn nhiệt và bề mặt bàn có thể làm truyền nhiệt xuống đá, laminate hoặc vật liệu làm mặt bếp.
Hồ sơ US 12,605,011 giải thích rằng các mounting legs tạo ra một khoảng không khí giữa thiết bị và bề mặt mà nó được đặt lên. Nhờ đó, khi PowerPod được tháo khỏi vessel sau khi nấu, bộ phận gia nhiệt vẫn được giữ cách xa mặt bàn một khoảng nhất định, giảm nguy cơ truyền nhiệt trực tiếp xuống bề mặt bên dưới.
Nếu chỉ nhìn ảnh quảng cáo của CRISPi, rất ít người sẽ coi vài phần nhô ra bên dưới PowerPod là một chi tiết đáng nghiên cứu.
Nhưng dưới góc độ kỹ thuật, chúng giải quyết một vấn đề phát sinh trực tiếp từ chính kiến trúc mới của sản phẩm. Khi cụm gia nhiệt được biến thành một module tháo rời, nhà thiết kế đồng thời phải trả lời một câu hỏi mới: người dùng sẽ đặt module đang nóng đó ở đâu sau khi nhấc nó khỏi hộp?
Đây là một ví dụ khá điển hình về cách một vấn đề kỹ thuật dẫn đến một đặc điểm cấu tạo, và đặc điểm cấu tạo đó sau cùng xuất hiện trong yêu cầu bảo hộ.
Sáng chế vì thế không nhất thiết phải là một nguyên lý vật lý hoàn toàn mới. Trong sản phẩm gia dụng, giá trị kỹ thuật nhiều khi nằm ở cách một loạt bộ phận quen thuộc được bố trí và phối hợp để giải quyết một vấn đề sử dụng cụ thể.
Chiếc hộp bên dưới cũng có patent riêng
Câu chuyện chưa kết thúc ở PowerPod.
SharkNinja còn có US 12,426,739 B2, cũng mang tên Cooking devices and components thereof, nhưng phạm vi của các yêu cầu bảo hộ được cấp lại tập trung đáng kể vào cụm vessel và phần đế bên dưới.
Yêu cầu bảo hộ số 1 xác định một vessel nguyên khối có miệng mở phía trên, đáy kín và khoang chứa bên trong. Vessel được thiết kế để đỡ một cooking device phía trên miệng mở và nhận luồng khí nóng từ thiết bị đó. Phía dưới là một đế dạng chữ U, được cố định vào hai thành đối diện của vessel và đỡ phần đáy mà không tiếp xúc với cooking device phía trên.
Các yêu cầu bảo hộ tiếp theo đi sâu hơn vào cách cách nhiệt. Chúng mô tả phần thân cách nhiệt của đế, khoảng hở giữa đáy vessel và đế, khoảng hở giữa đế và mặt bàn, cũng như việc sử dụng vật liệu không dẫn nhiệt. Một số yêu cầu bảo hộ còn xác định vessel được làm ít nhất một phần bằng thủy tinh.
Nhìn lại sản phẩm thực tế, những chi tiết này dễ nhận ra hơn.
Hộp thủy tinh của CRISPi không đơn thuần được đặt trực tiếp xuống bàn. Một kết cấu phía dưới ôm lấy đáy hộp, đồng thời tạo thành hai phần tay cầm ở hai bên. Thiết kế này cho phép cùng một vật chứa thực hiện nhiều nhiệm vụ: chịu luồng khí nóng khi nấu, có thể được nhấc lên để phục vụ thức ăn, đồng thời hạn chế truyền nhiệt trực tiếp xuống bề mặt đặt bên dưới.
Do đó, nếu US 12,605,011 giúp chúng ta hiểu cách PowerPod và vessel kết hợp để tạo thành một nồi chiên, thì US 12,426,739 cho thấy SharkNinja còn tách riêng bài toán vật chứa, tay cầm và cách nhiệt để xây dựng một lớp bảo hộ khác.
Một sản phẩm không nhất thiết tương ứng với một sáng chế
Đây có lẽ là điểm đáng học nhất từ CRISPi.
Khi phát triển một sản phẩm mới, câu hỏi thường được đặt ra là:
“Có đăng ký sáng chế cho sản phẩm này được không?”
Nhưng câu hỏi hữu ích hơn có thể là:
“Trong sản phẩm này có những giải pháp kỹ thuật nào đáng để bảo hộ?”
Với CRISPi, sản phẩm mà người tiêu dùng nhìn thấy chỉ là một hệ thống hoàn chỉnh. Trong hồ sơ sở hữu trí tuệ, hệ thống đó lại có thể được tách thành nhiều đối tượng khác nhau.
Một lớp bảo hộ tập trung vào cách cụm gia nhiệt và quạt được đặt tháo rời trên vật chứa để hình thành buồng nấu. Một lớp khác đi vào cấu tạo của vessel, phần đế, tay cầm và các khoảng cách nhiệt. Bên cạnh đó, SharkNinja còn công bố nhiều design patent liên quan đến dòng CRISPi, tức các quyền tập trung vào hình dáng bên ngoài hơn là nguyên lý kỹ thuật của thiết bị.
Nếu đối chiếu với hệ thống bảo hộ tại Việt Nam, có thể hiểu gần đúng rằng nhóm đầu tiên thuộc câu chuyện của sáng chế, trong khi phần hình dáng bên ngoài có nhiều điểm gần với đối tượng được bảo hộ dưới dạng kiểu dáng công nghiệp.
Việc phân tách như vậy quan trọng vì một sản phẩm thương mại thường không chỉ có một điểm mới duy nhất. Cơ cấu truyền động, kết cấu lắp ghép, đường đi của luồng khí, cơ chế cách nhiệt, cách điều khiển, kết cấu an toàn và hình dáng bên ngoài đều có thể cần được xem xét độc lập trước khi quyết định phần nào đáng đưa vào chiến lược bảo hộ.
Patent không đồng nghĩa với độc quyền mọi “nồi chiên thủy tinh”
Cũng cần tránh một cách hiểu ở chiều ngược lại.
Việc SharkNinja sở hữu patent cho CRISPi không có nghĩa doanh nghiệp này mặc nhiên có độc quyền đối với mọi nồi chiên không dầu sử dụng vật chứa bằng thủy tinh.
Trong phân tích xâm phạm sáng chế, vấn đề không nằm ở việc hai sản phẩm “trông giống nhau” hay cùng được gọi là glass air fryer. Cần đối chiếu sản phẩm bị xem xét với từng dấu hiệu kỹ thuật trong yêu cầu bảo hộ có hiệu lực.
Ngay ở US 12,605,011, yêu cầu bảo hộ độc lập không chỉ đề cập đến bộ phận gia nhiệt tháo rời và vessel. Nó còn xác định cấu trúc housing, cavity, air movement device và các mounting legs với cách bố trí cụ thể. US 12,426,739 lại đặt trọng tâm vào cấu trúc của vessel và đế chữ U.
Vì vậy, hai sản phẩm có thể cùng thực hiện chức năng chiên bằng khí nóng và cùng sử dụng hộp thủy tinh nhưng chưa chắc đã nằm trong cùng phạm vi bảo hộ.
Đây cũng là lý do khi đọc patent, hình vẽ và phần mô tả chỉ là bước đầu để hiểu giải pháp. Phạm vi quyền cuối cùng phải quay lại yêu cầu bảo hộ.
Điều thú vị nhất không phải là chiếc nồi chiên
CRISPi là một ví dụ khá tốt về khoảng cách giữa cách người tiêu dùng nhìn một sản phẩm và cách kỹ sư hoặc chuyên gia sáng chế nhìn cùng sản phẩm đó.
Người dùng có thể thấy một nồi chiên nhỏ hơn, dễ vệ sinh hơn và có thể dùng luôn hộp nấu để bảo quản thức ăn.
Người thiết kế lại phải xử lý một chuỗi vấn đề kỹ thuật liên quan với nhau: làm thế nào để biến bộ phận gia nhiệt thành một module tháo rời; làm thế nào để module đó ghép kín với nhiều kích thước vessel; làm thế nào để luồng khí nóng lưu thông đúng cách; làm thế nào để người dùng đặt một PowerPod đang nóng xuống mặt bàn; làm thế nào để hộp thủy tinh đủ ổn định khi nấu nhưng vẫn có thể cầm và mang đi; và làm thế nào để hạn chế nhiệt truyền từ vessel xuống mặt bàn hoặc sang tay cầm.
Các bằng sáng chế của SharkNinja không bảo hộ một câu quảng cáo như “nấu, ăn và bảo quản trong cùng một hộp”. Chúng đi xuống những cấu tạo cụ thể giúp trải nghiệm đó trở thành hiện thực.
Có lẽ đây cũng là cách hữu ích nhất để tìm sáng chế trong những sản phẩm tưởng như rất bình thường.
Thay vì bắt đầu bằng câu hỏi “sản phẩm này có mới không?”, hãy thử tháo nó thành từng hệ thống nhỏ hơn và hỏi:
Bộ phận nào đang giải quyết một vấn đề kỹ thuật theo cách khác trước đây?
Đôi khi, sáng chế không nằm ở phần lớn nhất của sản phẩm.
Nó có thể nằm ngay trong cách một chiếc nắp được đặt lên một chiếc hộp, hoặc trong vài chiếc chân nhỏ mà hầu hết người dùng sẽ không bao giờ để ý.
Hình vẽ trong bài được trích từ hồ sơ công bố đơn US 2025/0040754 A1 và US 2025/0040755 A1 của SharkNinja Operating LLC, lần lượt dẫn đến US 12,605,011 B2 và US 12,426,739 B2.
